Zdecydowanie się na funkcjonowanie bez alkoholu nie jest łatwe dla osoby uzależnionej. Uzależnienie to nie tylko objawy fizyczne i psychiczne, to także pamięć o pozytywnych aspektach picia.
Narzędzie do pomiaru bilansu zysków i strat związanych z abstynencją od alkoholu opiera się na założeniu, że motywacja utrzymywania abstynencji wynika z przewagi argumentów „przeciw” piciu nad „za” piciem. Opracowałem je jako prostą skalę likertowską z 20 pozycjami (10 zysków abstynencji i 10 strat). Ocena pozwala obliczyć bilans decyzyjny, wspierając terapię odwykową
Opis narzędzia
Skala „Zyski i Straty” mierzy subiektywne korzyści (zyski) i koszty (straty) abstynencji u osób uzależnionych od alkoholu.
Respondent ocenia każde stwierdzenie w skali 1–5 (1=zupełnie nieistotne, 5=niezwykle istotne).
Suma zysków minus suma strat daje bilans (dodatni wskazuje na motywację do abstynencji).
Instrukcja.
Oceń, jak istotne są poniższe stwierdzenia dla Twojej obecnej decyzji o abstynencji.
- 1 = Zupełnie nieistotne
- 2 = Niezbyt istotne
- 3 = Średnio istotne
- 4 = Bardzo istotne
- 5 = Niezwykle istotne
Oblicz: Zyski (pozycje 1–10) – Straty (11–20). Zakres bilansu: -50 do +50.
Pozycje skali.
Zyski abstynencji (korzyści)
| Lp. | Stwierdzenie |
| 1 | Abstynencja poprawia moje zdrowie fizyczne. |
| 2 | Dzięki abstynencji mam lepsze relacje z rodziną. |
| 3 | Abstynencja pozwala mi lepiej funkcjonować w pracy. |
| 4 | Czuję się bardziej pewny siebie bez alkoholu. |
| 5 | Oszczędzam pieniądze, nie pijąc. |
| 6 | Abstynencja poprawia mój sen i energię. |
| 7 | Mam klarowniejsze myślenie bez upojenia. |
| 8 | Unikam kłopotów prawnych i wypadków. |
| 9 | Abstynencja wzmacnia mój szacunek do siebie. |
| 10 | Życie bez alkoholu jest bardziej przewidywalne. |
Straty abstynencji (koszty utraty pozytywów upojenia)
| Lp. | Stwierdzenie |
| 11 | Bez alkoholu tracę relaks i odprężenie. |
| 12 | Abstynencja utrudnia kontakty społeczne. |
| 13 | Tęsknię za zabawą i euforią z picia. |
| 14 | Czuję się outsiderem bez alkoholu w towarzystwie. |
| 15 | Abstynencja zwiększa napięcie i frustrację. |
| 16 | Tracę „odwagę” do wyrażania siebie. |
| 17 | Bez picia życie wydaje się nudne. |
| 18 | Obawiam się, że stracę przyjaciół. |
| 19 | Alkohol pomagał radzić sobie z problemami. |
| 20 | Abstynencja budzi lęk przed nawrotem. |
Obliczanie wyników.
- Suma zysków: max 50 (wyższa = silniejsze korzyści).
- Suma strat: max 50 (wyższa = większe koszty).
- Bilans: Zyski > Straty (np. +20 wskazuje pozytywną motywację do utrzymywania abstynencji).
